Phát triển công nghiệp văn hóa phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp
Nam Định: Chủ động kiến tạo thêm không gian phát triển kinh tế - xã hội liên vùng
(Chinhphu.vn) - Trước yêu cầu phải phát triển kinh tế nhanh, mạnh mẽ, tỉnh Nam Định đã chủ động quy hoạch hình thành các vùng kinh tế - xã hội nhằm tạo sức mạnh liên kết để giải quyết triệt để các vấn đề mà từng địa phương đơn lẻ, theo địa giới hành chính riêng của mình không giải quyết được. Đồng thời, để các huyện, thành phố cùng nhập cuộc, chung sức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng chung toàn tỉnh Nam Định.
Huyện Giao Thủy thu hút được Công ty TNHH Quốc tế KAM FUNG Việt Nam đầu tư nhà máy sản xuất đồ chơi trẻ em xuất khẩu tại thị trấn Quất Lâm, góp phần thúc đẩy phát triển vùng kinh tế ven biển của tỉnh.
Từ đầu nhiệm kỳ 2020-2025 đến nay, tỉnh Nam Định đã hoàn thành xây dựng và triển khai đầu tư hàng loạt các tuyến đường giao thông chiến lược không chỉ đảm bảo kết nối liên thông giữa các huyện, thành phố trong tỉnh mà còn kết nối đến các vùng kinh tế trọng điểm của khu vực, có khả năng khơi thông nguồn lực từ các thành phần kinh tế.
Cụ thể là, Nam Định đã hoàn thành, đưa vào sử dụng các dự án: Đường trục phát triển nối vùng kinh tế biển của tỉnh với đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (giai đoạn I), các tỉnh lộ 487B, 488C, cụm công trình kênh nối Đáy - Ninh Cơ.
Đang tiếp tục đôn đốc đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án: Tuyến đường bộ ven biển đoạn qua tỉnh Nam Định; các tỉnh lộ 488B, 485B; giai đoạn II dự án xây dựng tuyến đường trục phát triển nối vùng kinh tế biển tỉnh với đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình; tuyến đường bộ mới Nam Định - Lạc Quần - Đường bộ ven biển (tỉnh lộ 484); đường trục phía nam thành phố Nam Định (đoạn từ đường Vũ Hữu Lợi đến Quốc lộ 21B); cầu lớn thứ 4 vượt sông Đào, nối nội thành Nam Định với vùng kinh tế động lực ven biển...
Tỉnh Nam Định cũng chú trọng hoàn thành lập các Quy hoạch vùng liên huyện Hải Hậu - Giao Thuỷ, vùng liên huyện Nghĩa Hưng - Ý Yên và vùng liên huyện Nam Trực - Trực Ninh đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050.
Tập trung dồn lực lập Quy hoạch tỉnh Nam Định thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó bao quát đồng bộ, thống nhất các quy hoạch phát triển liên huyện, quy hoạch vùng và quy hoạch quốc gia làm căn cứ pháp lý để các huyện, thành phố và tỉnh triển khai thu hút đầu tư các dự án phát triển kinh tế liên vùng.
Toàn tỉnh Nam Định đã hình thành 5 hành lang quan trọng phát triển đa ngành, đa lĩnh vực (kinh tế - kỹ thuật - đô thị và nông thôn) bao gồm: Hành lang Quốc lộ 10 (thành phố Nam Định - Cao Bồ), Hành lang cao tốc Bắc Nam - Cao Bồ - Rạng Đông, Hành lang kinh tế ven biển (Nghĩa Hưng - Hải Hậu - Giao Thủy), Hành lang Quốc lộ 21 (thành phố Nam Định - Xuân Trường), Hành lang cao tốc Ninh Bình - Thái Bình - Quảng Ninh. Trong đó, Hành lang Quốc lộ 10 (thành phố Nam Định - Cao Bồ) đi qua địa bàn các huyện và thị trấn: huyện Vũ Thư (Thái Bình) - thành phố Nam Định - thị trấn Gôi (Vụ Bản) - Ý Yên - Ninh Bình, tổng chiều dài khoảng hơn 30km.
Đây là hành lang động lực chủ đạo của tỉnh do là tuyến huyết mạch giao thông, có vai trò kết nối Nam Định với tỉnh Thái Bình, Ninh Bình, có dân cư đông đúc, tổng vốn cơ sở vật chất lớn, đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Cũng tại đây, tỉnh Nam Định định hướng huy động các nguồn lực, khai thác hợp lý và có hiệu quả tài nguyên đất; đẩy mạnh phát triển các vùng nông nghiệp tập trung, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến; phát triển mạnh ngành dịch vụ - du lịch, các điểm du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng đối ngoại với quốc gia và quốc tế.
Hành lang Cao tốc Bắc Nam nối dài (Hà Nội - Cao Bồ - Rạng Đông) đi qua các huyện và thị trấn từ huyện Thanh Liêm (Hà Nam) - Cao Bồ (Ý Yên) thị trấn Liễu Đề - thị trấn Quỹ Nhất - đô thị Rạng Đông, tổng chiều dài khoảng hơn 70km. Đây cũng là trục trung tâm, giúp kết nối thuận lợi phía Bắc (tỉnh Hà Nam và Thủ đô Hà Nội).
Tuyến hành lang này đi qua các khu vực có nhiều thị trấn đang phát triển và các khu điểm kinh tế lớn có vai trò quan trọng kết nối 3 cực tăng trưởng (Cao Bồ - Liễu Đề - Rạng Đông) nên được xác định là hành lang phát triển động lực chủ đạo đến 2030 và 2050.
Trên tuyến này, Nam Định dự tính sẽ tập trung nguồn lực phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và dịch vụ; đặc biệt phát triển mạnh công nghiệp chế biến chế tạo, luyện thép, khai khoáng, dịch vụ du lịch sinh thái cảnh quan và môi trường.
Hành lang kinh tế ven biển (Nghĩa Hưng - Hải Hậu - Giao Thủy) đi qua các huyện và thị trấn từ Tiền Hải (Thái Bình) - Đại Đồng - thị trấn Quất Lâm - thị trấn Cồn - thị trấn Thịnh Long - thị trấn Rạng Đông - thị trấn Bình Minh (Ninh Bình), tổng chiều dài khoảng 60km. Hành lang này đi qua các khu vực có nhiều thị trấn đang phát triển và các khu điểm kinh tế lớn, trọng tâm của vùng này là đô thị Rạng Đông - Thịnh Long và các đô thị Quất Lâm, Đại Đồng.
"Đất học" định hướng tập trung nguồn lực phát triển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại và dịch vụ; đặc biệt phát triển mạnh công nghiệp chế biến chế tạo, luyện thép, khai khoáng, dịch vụ du lịch sinh thái biển, nuôi trồng thủy hải sản và dịch vụ cảng và logistics như KCN Rạng Đông, Khu kinh tế biển Ninh Cơ, Khu du lịch biển Thịnh Long, Quất Lâm…; phát triển khu vực hành lang kinh tế ven biển sẽ tạo điều kiện phát triển kinh tế, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo ra quan hệ hỗ trợ, kích thích phát triển giữa các huyện trong tỉnh.
Hành lang Quốc lộ 21 (thành phố Nam Định - Xuân Trường - Giao Thủy) đi qua địa bàn các huyện và thị trấn như: Lý Nhân (Hà Nam) - thành phố Nam Định - thị trấn Cổ Lễ - thị trấn Cát Thành - thị trấn Xuân Trường - thị trấn Quất Lâm, tổng chiều dài khoảng 48km.
Đây là hành lang phát triển động lực thứ cấp trong giai đoạn đến năm 2030 và trở thành chủ đạo trong giai đoạn đến năm 2050 do có dân cư đông đúc, tổng vốn cơ sở vật chất lớn với các thị trấn là đô thị trung tâm các huyện nằm dọc theo Quốc lộ 21 với khoảng cách khá gần nhau (<10km).
Trong giai đoạn quy hoạch, cần huy động các nguồn lực, khai thác hợp lý và có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên của khu vực, kết hợp bảo vệ môi trường sinh thái và tạo nguyên liệu cho phát triển công nghiệp. Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nhằm thu hút đầu tư vào phát triển công nghiệp, du lịch; đẩy mạnh giải quyết việc làm, từng bước nâng cao dân trí, chất lượng đời sống dân cư hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.
Hành lang cao tốc Ninh Bình - Thái Bình - Quảng Ninh: Đi qua các huyện và thị trấn như: Kiến Xương (Thái Bình) - thị trấn Cổ Lễ - thị trấn Liễu Đề - Kim Sơn (Ninh Bình) tổng chiều dài khoảng 50km, là trục trung tâm, giúp kết nối thuận lợi với các tỉnh, thành phố trong khu vực duyên hải Thái Bình, Ninh Bình, Hải Phòng, Quảng Ninh.
Hành lang này đi qua các thị trấn đang phát triển của tỉnh như thị trấn Cổ Lễ, thị trấn Liễu Đề, cũng là hành lang có vị trí quan trọng, có ảnh hưởng và đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nên được xác định là hành lang phát triển động lực thứ cấp ở giai đoạn đến năm 2030 và chủ đạo đến năm 2050. Đây là hành lang có vị trí quan trọng, khu vực có quỹ đất rộng rãi, có ảnh hưởng và đóng góp lớn về kinh tế, du lịch, dịch vụ và sản xuất công nghiệp của tỉnh.
Tại đây tỉnh định hướng huy động các nguồn lực, khai thác hợp lý và có hiệu quả tài nguyên thiên nhiên của khu vực, kết hợp bảo vệ môi trường sinh thái và tạo nguyên liệu cho phát triển công nghiệp; đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng nhằm thu hút đầu tư vào phát triển công nghiệp, du lịch; đẩy mạnh giải quyết việc làm, từng bước nâng cao dân trí, chất lượng đời sống dân cư hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.
Để bảo đảm sự thống nhất giữa các huyện, thành phố trên phạm vi toàn tỉnh Nam Định, từ đó đồng thuận cùng thu hút, đầu tư các dự án, điều phối phát triển các lĩnh vực kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và các chương trình thúc đẩy phát triển tổng thể kinh tế - xã hội, tránh chồng chéo, lãng phí nguồn lực, tỉnh Nam Định cũng chủ động xác định phương thức phối hợp tổ chức phát triển không gian liên vùng.
Theo đó, UBND tỉnh Nam Định tổ chức sắp xếp không gian liên huyện, bố trí các công trình, dự án, hạ tầng kỹ thuật, khu dân cư, đảm bảo kết nối các vùng huyện thông suốt, phù hợp với định hướng quy hoạch chung của tỉnh và hướng phát triển trọng tâm của vùng huyện; nghiên cứu ban hành quy chế phối hợp quản lý các dự án thực hiện trong phạm vi không gian liên huyện, đảm bảo quản lý hiệu quả giữa các huyện.
Việc chủ động kiến tạo, mở thêm không gian phát triển liên vùng sẽ tạo thêm động lực mới để các địa phương phát triển kinh tế - xã hội, góp phần giúp tỉnh Nam Định thực hiện thắng lợi mục tiêu thời kỳ quy hoạch 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 đưa đất học Thành Nam trở thành một trong những tỉnh khá của cả nước, là cực phát triển quan trọng của vùng Nam đồng bằng sông Hồng và cả nước; kết nối thuận lợi với các trung tâm kinh tế - xã hội lớn của vùng, cả nước, các nước láng giềng và ASEAN./.
Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, Chi nhánh Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP.HCM (VCIDA-HCMC), Chi nhánh Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại TP.HCM (VIFOLAC-HCMC) và các đối tác cùng phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển công nghiệp văn hóa phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp”.
Hội thảo do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Viện Phát triển Kinh tế TP.HCM và Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Văn học Nghệ thuật Việt Nam (VIFOLAC) phối hợp tổ chức. Sự kiện không chỉ nhìn nhận công nghiệp văn hóa (CNVH) dưới góc độ nghệ thuật, mà còn đặt văn hóa trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, đầu tư, công nghệ và thị trường.
 |
| NSND Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển CNVH Việt Nam phát biểu tại hội thảo |
 |
| TS. Phạm Trí Thành (ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội) |
Phát biểu tại hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận định: TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực Đông Nam Á, nhờ lợi thế lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển, cùng sức sống của một đô thị trẻ, năng động và hội nhập. Ở góc độ định hướng chiến lược, TS. Phạm Trí Thành ( ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội)nhấn mạnh phát triển CNVH cần gắn chặt với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể, coi đây là nền tảng bản sắc không thể thay thế trong quá trình hội nhập và hiện đại hóa. Trong khi đó, ThS. Lê Song Tùng đặt vấn đề tái định hình TP.HCM từ trung tâm kinh tế trở thành “Thủ đô sáng tạo công nghiệp văn hóa của Đông Nam Á”, với tầm nhìn dài hạn và tư duy phát triển mang tính hệ sinh thái.
 |
| ThS. Lê Song Tùng |
Tuy nhiên, thách thức lớn được đặt ra là làm thế nào để văn hóa không chỉ “nằm yên trong bảo tàng”, mà thực sự trở thành nguồn lực kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng, việc làm và sức cạnh tranh mềm cho Thành phố. CNVH vì vậy cần được tiếp cận như một hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, quảng cáo - truyền thông, du lịch văn hóa và nội dung số.
Nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn” của CNVH phía Nam
Nhiều tham luận và ý kiến thảo luận tại hội thảo đã thẳng thắn chỉ ra các rào cản mang tính hệ thống:
Thứ nhất, cơ chế - chính sách và đầu tư.
Việc định danh doanh nghiệp văn hóa, chính sách thuế, tiếp cận vốn ưu đãi và bảo hộ sở hữu trí tuệ vẫn còn nhiều bất cập. Đầu tư cho văn hóa là đầu tư dài hạn, rủi ro cao nhưng bền vững, đòi hỏi cơ chế đặc thù và sự đồng hành của Nhà nước.
Thứ hai, hạ tầng và không gian sáng tạo.
TP.HCM vẫn thiếu các tổ hợp sáng tạo đa chức năng, nơi kết nối nghệ thuật – công nghệ – kinh tế. Việc chuyển đổi các nhà máy cũ, không gian di sản thành không gian văn hóa sáng tạo còn manh mún, thiếu quy hoạch tổng thể.
Thứ ba, nguồn nhân lực chất lượng cao.
Sự lệch pha giữa đào tạo và thực tiễn được nhiều đại biểu nhấn mạnh. CNVH cần những “nghệ sĩ hiểu kinh tế” và “nhà quản lý thấu hiểu văn hóa”, trong khi đội ngũ có khả năng đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế hiện vẫn còn hạn chế.
Công nghệ và truyền thông - chìa khóa bứt phá trong kỷ nguyên BANI
 |
| ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD, Chủ tịch Công ty Truyền thông Tạp kỹ TRIHD ASIA |
Một điểm nhấn quan trọng của hội thảo là vai trò của công nghệ, chuyển đổi số và truyền thông hiện đại trong phát triển CNVH.
Phát biểu tham luận tại hội thảo, ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD, Chủ tịch Công ty Truyền thông Tạp kỹ TRIHD ASIA cho rằng: thế giới đang dịch chuyển từ bối cảnh VUCA sang BANI (Mong manh - Lo âu - Phi tuyến - Khó nắm bắt), đòi hỏi CNVH phải thay đổi tư duy truyền thông. Theo đó, truyền thông không còn là hoạt động phụ trợ mà trở thành đòn bẩy chiến lược, giúp văn hóa chạm tới công chúng. Các giải pháp Multimedia, truyền thông đa nền tảng và kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ đương đại cần được coi là chìa khóa để đưa sản phẩm CNVH đến gần hơn với công chúng và tạo ra giá trị kinh tế thực chất, hình thành thị trường và thu hút đầu tư.
 |
Từ góc nhìn báo chí và kinh nghiệm quốc tế, ông Lê Quang Đức, Thư ký toà soạn ZNews nhấn mạnh vai trò của kể chuyện văn hóa (storytelling) trong việc giúp CNVH không chỉ tồn tại ở cấp độ học thuật, mà thực sự chạm tới cảm xúc và thị hiếu của xã hội đương đại.
Nhiều tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của:
• Số hóa di sản, ứng dụng AR/VR trong bảo tàng và du lịch văn hóa;
• Nội dung số và công nghiệp trò chơi, lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng chưa được khai thác đầy đủ bản sắc văn hóa Việt;
• Kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ nghe nhìn hiện đại, phù hợp với thị hiếu của khán giả trẻ.
Liên kết - nhân lực - quỹ đầu tư: những gợi mở cho hành động
 |
| ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện phát triển TP.HCM |
Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết từ các nhà quản lý, chuyên gia giáo dục, doanh nghiệp và nghệ sĩ. Về thể chế và nguồn lực, ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện phát triển TP.HCM phân tích vai trò then chốt của cơ chế hợp tác công – tư trong đầu tư CNVH, cho rằng sự đồng hành giữa Nhà nước và khu vực tư nhân là điều kiện tiên quyết để hình thành thị trường văn hóa bền vững. Từ thực tiễn ngành điện ảnh – nghệ thuật biểu diễn, TS. Phạm Huy Quang - Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM cho rằng bài toán nhân lực, đào tạo lý luận và phê bình chuyên nghiệp vẫn là “nút thắt” lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và niềm tin của công chúng.
 |
| TS. Phạm Huy Quang - Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM |
Các đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của:
• Liên kết vùng, trong đó TP.HCM đóng vai trò trung tâm sáng tạo và phân phối, các địa phương lân cận là vùng nguyên liệu và không gian trải nghiệm;
• Phát triển nguồn nhân lực bài bản, có nền tảng lý luận, kỹ năng thực hành và tư duy quốc tế;
• Hình thành các quỹ xúc tiến và đầu tư CNVH theo mô hình đối tác công - tư (PPP), trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp và giới sáng tạo là lực lượng dẫn dắt.
Đại diện Quỹ VIFOLAC cũng đưa ra những ý kiến sắc sảo về việc hỗ trợ các tài năng trẻ. Để một ý tưởng sáng tạo biến thành một sản phẩm thương mại, nghệ sĩ cần sự bảo trợ tài chính ở giai đoạn khởi nghiệp. Hội thảo thống nhất rằng cần có những cơ chế đặc thù, giúp các dự án văn hóa nghệ thuật tiếp cận được vốn vay và sự đầu tư từ các tập đoàn kinh tế lớn.
Hướng tới tầm nhìn chung cho CNVH TP.HCM
 |
|
Hội thảo khép lại với sự thống nhất cao về định hướng phát triển CNVH TP.HCM dựa trên ba trụ cột chiến lược: Thể chế - Công nghệ - Cộng đồng |
Các ý kiến, tham luận và thảo luận tại hội thảo được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng để Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP.HCM tiếp tục kiến nghị chính sách, đồng thời triển khai các hoạt động kết nối, xúc tiến và truyền thông CNVH trong thời gian tới.
 |
 |
Với quyết tâm chính trị, sự đồng hành của giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp sáng tạo, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành CNVH sẽ đóng góp 5–7% GDP của Thành phố, từng bước đưa văn hóa trở thành sức mạnh mềm quan trọng, góp phần nâng tầm thương hiệu Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
Các ý kiến tại hội thảo cho thấy sự thống nhất cao về nhu cầu đổi mới tư duy phát triển CNVH, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hiệp hội làm cầu nối và doanh nghiệp sáng tạo là lực lượng triển khai, đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông và công nghệ văn hóa.
TH
