Chuyến khảo sát được thực hiện trong định hướng của Hiệp hội về việc tìm kiếm, nghiên cứu những không gian có lợi thế đặc biệt về lịch sử, di sản, văn hóa, cảnh quan và cộng đồng để xây dựng các mô hình công nghiệp văn hóa phù hợp với đặc trưng của từng vùng đất. Đối với Phù Đổng, giá trị đặc biệt không chỉ nằm ở cảnh quan và không gian làng Việt ven sông Đuống, mà còn nằm ở chiều sâu văn hóa gắn với truyền thuyết Thánh Gióng – một trong những biểu tượng tiêu biểu của lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Điều Hiệp hội quan tâm trong chuyến khảo sát lần này không đơn thuần là một khu đất có thể xây dựng công trình gì, mà là một câu hỏi lớn hơn: từ những giá trị văn hóa đang hiện hữu tại Phù Đổng, có thể hình thành một không gian sáng tạo và một hệ sinh thái sản phẩm công nghiệp văn hóa như thế nào trong tương lai?

Từ vùng đất Thánh Gióng đến ý tưởng “Làng Gióng” của thời đại mới

Phù Đổng là vùng đất gắn với truyền thuyết Thánh Gióng, một biểu tượng về tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và sức mạnh cộng đồng của dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy không chỉ tồn tại trong câu chuyện được truyền lại qua nhiều thế hệ, mà còn được thể hiện qua không gian văn hóa, lễ hội, tín ngưỡng, nghệ thuật dân gian và đời sống cộng đồng.

Chính vì vậy, nếu nghiên cứu phát triển một không gian công nghiệp văn hóa tại đây, điều quan trọng nhất là phải giữ được “hồn cốt” của Phù Đổng, đồng thời tìm ra phương thức để những giá trị truyền thống có thể tiếp tục sống động trong đời sống đương đại.

Một “Làng Gióng” trong cách tiếp cận của công nghiệp văn hóa sẽ không nên được hiểu đơn giản là một khu du lịch hay một công viên tái hiện truyền thuyết. Ý tưởng lớn hơn là hình thành một không gian nơi di sản trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo, nơi những câu chuyện của quá khứ có thể được chuyển hóa thành những sản phẩm văn hóa mới và tiếp cận với công chúng bằng những phương thức hiện đại.

Từ câu chuyện Thánh Gióng có thể mở ra nhiều hướng sáng tạo trong nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, phim hoạt hình, xuất bản, truyện tranh, thiết kế, mỹ thuật ứng dụng, sản phẩm thủ công, đồ chơi giáo dục, nội dung số, du lịch trải nghiệm và các sản phẩm văn hóa dành cho thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Khi đó, giá trị của Thánh Gióng không chỉ nằm ở việc được kể lại, mà có thể tiếp tục được sáng tạo, phát triển và lan tỏa bằng nhiều hình thức khác nhau.

Đây là sự chuyển biến quan trọng từ tư duy “bảo tồn một giá trị văn hóa” sang tư duy “bảo tồn để phát triển và phát triển để tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn”.

Một câu chuyện văn hóa có thể tạo ra cả chuỗi sản phẩm

Điểm khác biệt lớn nhất của công nghiệp văn hóa so với hoạt động văn hóa truyền thống là khả năng tạo ra nhiều lớp giá trị từ một nguồn tài nguyên văn hóa.

Với Phù Đổng, câu chuyện Thánh Gióng có thể là điểm khởi đầu cho một chuỗi sáng tạo rất rộng. Một tác phẩm nghệ thuật có thể trở thành chương trình biểu diễn; chương trình biểu diễn trở thành sản phẩm du lịch; câu chuyện được phát triển thành phim hoạt hình, truyện tranh, sách thiếu nhi; hình tượng Gióng có thể trở thành nguồn cảm hứng cho thiết kế, thời trang, đồ họa, mỹ thuật ứng dụng và quà tặng văn hóa.

Cùng với đó, công nghệ số có thể mở ra những phương thức tiếp cận hoàn toàn mới. Những câu chuyện, hình ảnh và không gian văn hóa có thể được số hóa, xây dựng thành bảo tàng số, trải nghiệm thực tế ảo, thực tế tăng cường hoặc các sản phẩm giáo dục tương tác.

Khi đó, một truyền thuyết không chỉ tồn tại trong sách vở hay trong một mùa lễ hội, mà có thể trở thành một hệ thống nội dung và sản phẩm văn hóa có khả năng tiếp cận hàng triệu người.

Đây chính là cách mà công nghiệp văn hóa có thể biến những giá trị tưởng như vô hình thành những sản phẩm hữu hình, tạo ra việc làm, doanh thu, thương hiệu và những cơ hội phát triển mới.