Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm của Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam

Kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Việt Nam: Từ chính sách đến thực tiễn triển khai

Những năm gần đây, khái niệm công nghiệp văn hóa đã dần chuyển từ một lĩnh vực mang tính học thuật trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Nếu trước đây văn hóa chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống, thì hiện nay văn hóa còn được xác định là nguồn lực nội sinh, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và gia tăng sức mạnh mềm của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Đây là bước chuyển quan trọng về tư duy phát triển. Văn hóa không còn chỉ là lĩnh vực được đầu tư từ ngân sách nhà nước mà đang từng bước trở thành một ngành kinh tế dựa trên sáng tạo, tri thức và tài sản trí tuệ. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, điều kiện tiên quyết không chỉ nằm ở việc hoàn thiện chính sách mà còn ở khả năng hình thành một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đủ mạnh, trong đó Nhà nước, doanh nghiệp, giới sáng tạo, các cơ sở nghiên cứu, nhà đầu tư và các tổ chức xã hội – nghề nghiệp cùng tham gia vào một chuỗi liên kết thống nhất.

Thực tiễn cho thấy Việt Nam đang sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa rất phong phú với hệ thống di sản vật thể, phi vật thể, lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian, điện ảnh, mỹ thuật, âm nhạc, thiết kế, thủ công mỹ nghệ và nguồn nhân lực sáng tạo trẻ. Tuy nhiên, phần lớn các giá trị này vẫn chưa được chuyển hóa hiệu quả thành các sản phẩm văn hóa có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế. Nhiều ý tưởng sáng tạo chưa tìm được nguồn vốn đầu tư; nhiều sản phẩm văn hóa chưa xây dựng được chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sáng tạo, sản xuất đến thương mại hóa; sự liên kết giữa địa phương, doanh nghiệp và giới nghệ sĩ còn thiếu tính bền vững.

Điều này cho thấy điểm nghẽn của công nghiệp văn hóa Việt Nam hiện nay không phải là thiếu tiềm năng mà là thiếu cơ chế kết nối. Phát triển công nghiệp văn hóa không thể chỉ dựa vào nỗ lực của từng cá nhân hay từng lĩnh vực riêng lẻ mà cần một hệ sinh thái liên ngành, nơi các chủ thể cùng chia sẻ nguồn lực, thông tin và cơ hội phát triển.

NSND Vương Duy Biên - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam trao tặng giải thưởng tại Festival Mỹ thuật trẻ 2026

Trong bối cảnh đó, vai trò của các tổ chức xã hội – nghề nghiệp ngày càng trở nên quan trọng. Không chỉ đại diện cho quyền lợi của hội viên, các hiệp hội cần trở thành cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp, giữa nhà sáng tạo với nhà đầu tư, góp phần hình thành các mạng lưới hợp tác và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Một minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận này được thể hiện tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam. Hội nghị không chỉ tổng kết kết quả hoạt động, xác định phương hướng nhiệm vụ mà còn tạo diễn đàn để các hội viên, doanh nghiệp, chuyên gia và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến đối với định hướng phát triển của Hiệp hội.

Đoàn công tác của Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam Đoàn thăm và làm việc với thành phố Cần Thơ

Từ góc độ khoa học quản trị, đây là một phương thức quản trị có tính mở, lấy hội viên làm trung tâm. Những ý kiến được đưa ra tại hội nghị không chỉ phản ánh nhu cầu thực tiễn của các doanh nghiệp và nhà sáng tạo mà còn góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng chương trình hành động trong thời gian tới. Các nội dung thảo luận tập trung vào nhiều vấn đề then chốt như phát triển điện ảnh, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, kết nối đầu tư, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường liên kết giữa các địa phương.

Đáng chú ý, hội nghị cũng đã công bố quyết định thành lập các ban chuyên môn, trung tâm và đơn vị trực thuộc; bổ nhiệm lãnh đạo các đơn vị; đồng thời công nhận thêm nhiều cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức trở thành hội viên của Hiệp hội. Xét dưới góc độ tổ chức, đây không chỉ là hoạt động kiện toàn bộ máy mà còn là quá trình mở rộng mạng lưới liên kết của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Mỗi đơn vị chuyên môn mới, mỗi hội viên mới được kết nạp đều góp phần bổ sung nguồn lực tri thức, kinh nghiệm và năng lực kết nối, tạo điều kiện để Hiệp hội thực hiện tốt hơn vai trò điều phối và hỗ trợ phát triển ngành.

Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam công bố quyết định thành lập các ban chuyên môn, trung tâm và đơn vị trực thuộc

Đặc biệt, những định hướng được các đơn vị chuyên môn đề xuất tại hội nghị đã cho thấy tư duy phát triển công nghiệp văn hóa đang có sự thay đổi đáng kể. Tiêu biểu là định hướng xây dựng Ngân hàng kịch bản số nhằm kết nối tác giả với nhà sản xuất và nhà đầu tư; phát triển mô hình phim trường gắn với du lịch văn hóa tại Tuyên Quang, hướng tới khai thác đồng thời giá trị điện ảnh, di sản và du lịch; thúc đẩy ngoại giao văn hóa thông qua điện ảnh với các chương trình hợp tác quốc tế; tăng cường huy động nguồn lực xã hội và kết nối các quỹ đầu tư cho các dự án sáng tạo. Những sáng kiến này cho thấy công nghiệp văn hóa đang được tiếp cận không chỉ như một hoạt động nghệ thuật mà như một hệ sinh thái kinh tế, nơi sản phẩm văn hóa có thể tạo ra giá trị lan tỏa cho nhiều ngành, nhiều lĩnh vực.

Từ thực tiễn hoạt động của Hiệp hội có thể rút ra một số bài học quan trọng.

Thứ nhất, phát triển công nghiệp văn hóa cần được đặt trên nền tảng liên kết đa ngành và đa chủ thể, thay vì phát triển đơn lẻ từng lĩnh vực.

Thứ hai, các tổ chức xã hội – nghề nghiệp cần phát huy vai trò điều phối, kết nối và phản biện chính sách, góp phần đưa chủ trương của Đảng và Nhà nước đi vào thực tiễn.

Thứ ba, việc phát triển công nghiệp văn hóa phải gắn với chuyển đổi số, bảo hộ tài sản trí tuệ, huy động nguồn lực xã hội và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm tạo lập thị trường cho các sản phẩm sáng tạo.

Có thể khẳng định rằng, trong giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ của Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam không chỉ dừng ở việc tập hợp hội viên mà cần hướng tới trở thành thiết chế trung gian của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, kết nối các nguồn lực sáng tạo, đầu tư, nghiên cứu và thị trường. Chỉ khi các chủ thể cùng tham gia trong một hệ sinh thái mở, các giá trị văn hóa mới có thể được chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị kinh tế, góp phần xây dựng nền công nghiệp văn hóa hiện đại, giàu bản sắc và có sức cạnh tranh quốc tế.

Nhìn rộng hơn, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ nhằm tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn là quá trình khẳng định bản sắc dân tộc, nâng cao sức mạnh mềm của quốc gia và lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Vì vậy, việc kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đồng bộ, trong đó Hiệp hội giữ vai trò kết nối và dẫn dắt, sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng theo định hướng của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Ban Truyền thông - Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam