Phát triển công nghiệp văn hóa phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp
Chiều ngày 14/11, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính (CCHC) của Chính phủ chủ trì phiên họp thứ sáu của Ban Chỉ đạo.
Phiên họp tập trung đánh giá kết quả thực hiện công tác CCHC của 10 tháng năm 2023 (đánh giá, làm rõ những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm), thảo luận phương hướng, nhiệm vụ CCHC những tháng cuối năm và những giải pháp khắc phục tồn tại, hạn chế trong triển khai các nhiệm vụ CCHC.
Cắt giảm, đơn giản hóa gần 2.500 quy định kinh doanh
Các báo cáo, ý kiến tại phiên họp thống nhất đánh giá, thời gian qua, nhờ sự quan tâm, chỉ đạo sát sao, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự cố gắng, nỗ lực và quyết tâm cao của các cấp, ngành, địa phương, của các thành viên Ban Chỉ đạo, công tác CCHC đã có những chuyển biến tích cực, đạt được kết quả khá toàn diện trên cả 6 nội dung: 1- Cải cách thể chế; 2- Cải cách thủ tục hành chính (TTHC); 3- Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước; 4- Cải cách chế độ công vụ; 5- Cải cách tài chính công; 6- Xây dựng và phát triển Chính phủ điện tử, Chính phủ số.
Công tác chỉ đạo điều hành đã tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm, có nhiều chuyển biến tích cực. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nghị quyết, chỉ thị, công điện đôn đốc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách tổ chức bộ máy hành chính, cải cách TTHC, tăng cường kỷ luật, kỷ cương; thành lập 5 tổ công tác, 26 đoàn công tác của Chính phủ đi kiểm tra, đôn đốc giải ngân vốn đầu tư công, giải quyết các đề xuất, kiến nghị của địa phương.
Vai trò người đứng đầu từng bước được phát huy, 63/63 địa phương đã kiện toàn Ban Chỉ đạo CCHC do Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố đứng đầu.
Công tác cải cách thể chế, xây dựng pháp luật được đặc biệt quan tâm, có nhiều đổi mới; nhiều vướng mắc về sản xuất kinh doanh, tài khóa, tiền tệ, bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, tiếp cận tín dụng, đất đai, các mỏ vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình hạ tầng chiến lược… được tháo gỡ. Từ đầu năm đến nay, Chính phủ đã tổ chức 8 phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật, ban hành 79 nghị định; Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 27 quyết định quy phạm…
Cải cách TTHC, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh được đẩy mạnh. Từ 2021 đến nay, đã cắt giảm, đơn giản hóa gần 2.500 quy định kinh doanh. Các bộ đã cắt giảm, đơn giản hóa 437 TTHC liên quan đến giấy tờ công dân; 21/22 bộ và 61/63 địa phương đã công bố danh mục TTHC nội bộ... Chính phủ đã kịp thời báo cáo, trình Quốc hội chính sách liên quan vấn đề liên quan thuế tối thiểu toàn cầu.
Cải cách tổ chức bộ máy được triển khai quyết liệt, có nhiều chuyển biến tích cực. Đa số các bộ đã hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức bên trong; 63/63 địa phương cơ bản hoàn thành rà soát, sắp xếp tổ chức bên trong các sở, ngành; bộ máy tổ chức đã được tinh gọn đáng kể. Quy định về thành lập, tổ chức và hoạt động của tổ chức phối hợp liên ngành được sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tiễn. Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua cơ chế đặc thù mới phát triển TPHCM; đồng thời Quốc hội đang xem xét dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)…
Một số thể chế, chính sách quan trọng về công vụ, công chức được ban hành, như Nghị định 73/2023 về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài; đã bãi bỏ 10 thông tư về tuyển dụng, nâng ngạch công chức, thăng hạng viên chức…
Chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số được triển khai quyết liệt, thực chất, nhất là việc ban hành văn bản triển khai thi hành Luật Giao dịch điện tử; tăng cường chất lượng dịch vụ công (DVC), triển khai Đề án 06.
Đơn cử, tỉ lệ hồ sơ trực tuyến của các bộ, ngành đạt khoảng 80,7% (tăng 1,5 lần so với năm 2022), của địa phương khoảng 63,5% (tăng 1,8 lần so với năm 2022) trên tổng số hồ sơ tiếp nhận, giải quyết TTHC. Đã tích hợp, cung cấp 35/53 DVC thiết yếu; 63/63 địa phương đã hoàn thành kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư với Hệ thống thông tin giải quyết TTHC; cấp trên 84,7 triệu thẻ căn cước công dân gắn chip; kích hoạt trên 45 triệu tài khoản VneID; chuẩn hoá, xử lý hơn 17 triệu SIM thuê bao; xác thực hơn 91,2 triệu thông tin nhân khẩu trong CSDL Bảo hiểm xã hội; làm sạch 42 triệu dữ liệu tài khoản ngân hàng...
Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, Chi nhánh Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP.HCM (VCIDA-HCMC), Chi nhánh Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại TP.HCM (VIFOLAC-HCMC) và các đối tác cùng phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển công nghiệp văn hóa phía Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp”.
Hội thảo do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, Viện Phát triển Kinh tế TP.HCM và Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Văn học Nghệ thuật Việt Nam (VIFOLAC) phối hợp tổ chức. Sự kiện không chỉ nhìn nhận công nghiệp văn hóa (CNVH) dưới góc độ nghệ thuật, mà còn đặt văn hóa trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế, đầu tư, công nghệ và thị trường.
 |
| NSND Vương Duy Biên, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển CNVH Việt Nam phát biểu tại hội thảo |
 |
| TS. Phạm Trí Thành (ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội) |
Phát biểu tại hội thảo, các đại biểu thống nhất nhận định: TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa của khu vực Đông Nam Á, nhờ lợi thế lịch sử hơn 300 năm hình thành và phát triển, cùng sức sống của một đô thị trẻ, năng động và hội nhập. Ở góc độ định hướng chiến lược, TS. Phạm Trí Thành ( ĐH Sân khấu Điện ảnh Hà Nội)nhấn mạnh phát triển CNVH cần gắn chặt với bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể, coi đây là nền tảng bản sắc không thể thay thế trong quá trình hội nhập và hiện đại hóa. Trong khi đó, ThS. Lê Song Tùng đặt vấn đề tái định hình TP.HCM từ trung tâm kinh tế trở thành “Thủ đô sáng tạo công nghiệp văn hóa của Đông Nam Á”, với tầm nhìn dài hạn và tư duy phát triển mang tính hệ sinh thái.
 |
| ThS. Lê Song Tùng |
Tuy nhiên, thách thức lớn được đặt ra là làm thế nào để văn hóa không chỉ “nằm yên trong bảo tàng”, mà thực sự trở thành nguồn lực kinh tế, tạo ra giá trị gia tăng, việc làm và sức cạnh tranh mềm cho Thành phố. CNVH vì vậy cần được tiếp cận như một hệ sinh thái đồng bộ, bao gồm điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, quảng cáo - truyền thông, du lịch văn hóa và nội dung số.
Nhìn thẳng vào những “điểm nghẽn” của CNVH phía Nam
Nhiều tham luận và ý kiến thảo luận tại hội thảo đã thẳng thắn chỉ ra các rào cản mang tính hệ thống:
Thứ nhất, cơ chế - chính sách và đầu tư.
Việc định danh doanh nghiệp văn hóa, chính sách thuế, tiếp cận vốn ưu đãi và bảo hộ sở hữu trí tuệ vẫn còn nhiều bất cập. Đầu tư cho văn hóa là đầu tư dài hạn, rủi ro cao nhưng bền vững, đòi hỏi cơ chế đặc thù và sự đồng hành của Nhà nước.
Thứ hai, hạ tầng và không gian sáng tạo.
TP.HCM vẫn thiếu các tổ hợp sáng tạo đa chức năng, nơi kết nối nghệ thuật – công nghệ – kinh tế. Việc chuyển đổi các nhà máy cũ, không gian di sản thành không gian văn hóa sáng tạo còn manh mún, thiếu quy hoạch tổng thể.
Thứ ba, nguồn nhân lực chất lượng cao.
Sự lệch pha giữa đào tạo và thực tiễn được nhiều đại biểu nhấn mạnh. CNVH cần những “nghệ sĩ hiểu kinh tế” và “nhà quản lý thấu hiểu văn hóa”, trong khi đội ngũ có khả năng đưa sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế hiện vẫn còn hạn chế.
Công nghệ và truyền thông - chìa khóa bứt phá trong kỷ nguyên BANI
 |
| ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD, Chủ tịch Công ty Truyền thông Tạp kỹ TRIHD ASIA |
Một điểm nhấn quan trọng của hội thảo là vai trò của công nghệ, chuyển đổi số và truyền thông hiện đại trong phát triển CNVH.
Phát biểu tham luận tại hội thảo, ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN & GD, Chủ tịch Công ty Truyền thông Tạp kỹ TRIHD ASIA cho rằng: thế giới đang dịch chuyển từ bối cảnh VUCA sang BANI (Mong manh - Lo âu - Phi tuyến - Khó nắm bắt), đòi hỏi CNVH phải thay đổi tư duy truyền thông. Theo đó, truyền thông không còn là hoạt động phụ trợ mà trở thành đòn bẩy chiến lược, giúp văn hóa chạm tới công chúng. Các giải pháp Multimedia, truyền thông đa nền tảng và kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ đương đại cần được coi là chìa khóa để đưa sản phẩm CNVH đến gần hơn với công chúng và tạo ra giá trị kinh tế thực chất, hình thành thị trường và thu hút đầu tư.
 |
Từ góc nhìn báo chí và kinh nghiệm quốc tế, ông Lê Quang Đức, Thư ký toà soạn ZNews nhấn mạnh vai trò của kể chuyện văn hóa (storytelling) trong việc giúp CNVH không chỉ tồn tại ở cấp độ học thuật, mà thực sự chạm tới cảm xúc và thị hiếu của xã hội đương đại.
Nhiều tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của:
• Số hóa di sản, ứng dụng AR/VR trong bảo tàng và du lịch văn hóa;
• Nội dung số và công nghiệp trò chơi, lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng chưa được khai thác đầy đủ bản sắc văn hóa Việt;
• Kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ nghe nhìn hiện đại, phù hợp với thị hiếu của khán giả trẻ.
Liên kết - nhân lực - quỹ đầu tư: những gợi mở cho hành động
 |
| ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện phát triển TP.HCM |
Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến tâm huyết từ các nhà quản lý, chuyên gia giáo dục, doanh nghiệp và nghệ sĩ. Về thể chế và nguồn lực, ThS. Vũ Thị Thu Hương, Viện phát triển TP.HCM phân tích vai trò then chốt của cơ chế hợp tác công – tư trong đầu tư CNVH, cho rằng sự đồng hành giữa Nhà nước và khu vực tư nhân là điều kiện tiên quyết để hình thành thị trường văn hóa bền vững. Từ thực tiễn ngành điện ảnh – nghệ thuật biểu diễn, TS. Phạm Huy Quang - Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM cho rằng bài toán nhân lực, đào tạo lý luận và phê bình chuyên nghiệp vẫn là “nút thắt” lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và niềm tin của công chúng.
 |
| TS. Phạm Huy Quang - Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM |
Các đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của:
• Liên kết vùng, trong đó TP.HCM đóng vai trò trung tâm sáng tạo và phân phối, các địa phương lân cận là vùng nguyên liệu và không gian trải nghiệm;
• Phát triển nguồn nhân lực bài bản, có nền tảng lý luận, kỹ năng thực hành và tư duy quốc tế;
• Hình thành các quỹ xúc tiến và đầu tư CNVH theo mô hình đối tác công - tư (PPP), trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp và giới sáng tạo là lực lượng dẫn dắt.
Đại diện Quỹ VIFOLAC cũng đưa ra những ý kiến sắc sảo về việc hỗ trợ các tài năng trẻ. Để một ý tưởng sáng tạo biến thành một sản phẩm thương mại, nghệ sĩ cần sự bảo trợ tài chính ở giai đoạn khởi nghiệp. Hội thảo thống nhất rằng cần có những cơ chế đặc thù, giúp các dự án văn hóa nghệ thuật tiếp cận được vốn vay và sự đầu tư từ các tập đoàn kinh tế lớn.
Hướng tới tầm nhìn chung cho CNVH TP.HCM
 |
|
Hội thảo khép lại với sự thống nhất cao về định hướng phát triển CNVH TP.HCM dựa trên ba trụ cột chiến lược: Thể chế - Công nghệ - Cộng đồng |
Các ý kiến, tham luận và thảo luận tại hội thảo được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng để Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam tại TP.HCM tiếp tục kiến nghị chính sách, đồng thời triển khai các hoạt động kết nối, xúc tiến và truyền thông CNVH trong thời gian tới.
 |
 |
Với quyết tâm chính trị, sự đồng hành của giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp sáng tạo, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành CNVH sẽ đóng góp 5–7% GDP của Thành phố, từng bước đưa văn hóa trở thành sức mạnh mềm quan trọng, góp phần nâng tầm thương hiệu Việt Nam trên bản đồ quốc tế.
Các ý kiến tại hội thảo cho thấy sự thống nhất cao về nhu cầu đổi mới tư duy phát triển CNVH, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hiệp hội làm cầu nối và doanh nghiệp sáng tạo là lực lượng triển khai, đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông và công nghệ văn hóa.
TH
